หมู่บ้านทอเสื่อกกบ้านแพง

เป็นหมู่บ้านที่มีอาชีพการทอเสื่อกก เป็นอาชีพเสริมอีกอาชีพหนึ่ง ในช่วงยามว่างจากการทำนาของชาวบ้านแพง ชาวบ้านจะมีเครื่องทอเสื่อกกกันแทบทุกบ้าน เสื่อกกนั้นทอไม่ยากและวัตถุดิบหาได้จากธรรมชาติเพราะต้นกกจะเกิดขึ้นในหนองน้ำอยู่ตลอดเวลา หลังจากที่มีผู้มาพบการทอเสื่อกกของบ้านแพง แล้วได้นำเอาไอเดียและผลงานนำเสนอชาวญี่ปุ่น ปรากฏว่าชาวญี่ปุ่นชอบเสื่อกกของไทยมาก ขอให้ทอด้วยสีและลวดลายธรรมชาติ และสั่งซื้อจนกำลังการผลิตของชาวบ้านไม่เพียงพอ และต้นกกก็มีไม่เพียงพอจนต้องมีการปลูกขึ้นมา และสั่งจากหมู่บ้านใกล้เคียง นอกจากนั้นยังมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกกอีกมากมายหลายรูปแบบสำหรับตลาดยุโรปและคนไทย

การเดินทางจากตัวเมืองใช้เส้นทางหมายเลข 208 (มหาสารคาม-โกสุมพิสัย-ขอนแก่น) เลี้ยวซ้ายเข้าเส้นทางโกสุมพิสัย-ขอนแก่น ระหว่างกิโลเมตรที่ 20-21 ห่างจากอำเภอโกสุมพิสัย 9 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองประมาณ 38 กิโลเมตร

ติดต่อสอบถาม
ชุมชนบ้านแพง ม.1 ต.แพง อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม
ประธานหมู่บ้านท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านแพง โทร 08 1964 1396
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอโกสุมพิสัย โทร 0 4376 1988

ข้อมูลเพิ่มเติม:ททท. ขอนแก่น โทร. 0 4322 7714-5
http://www.tourismthailand.org/khonkaen

แก้ไขล่าสุด 2017-09-21 10:06:27 ผู้ชม 45077

การเดินทาง แผนที่ ที่เที่ยว/ที่พัก

กดติดตามการเดินทางของเราใน Youtube ด้วยนะคะ

ศูนย์เรียนรู้ผลิตภัณฑ์เสื่อกกบ้านแพง ตามถนนสายขอนแก่น โกสุมพิสัย มหาสารคาม ขับมาได้สักระยะเราจะเห็นป้ายของศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ และยังใช้เป็นศูนย์จำหน่ายผลิตภัณฑ์ OTOP ของบ้านแพง ซึ่งก็คือเสื่อกก นั่นเอง ในการมาเยี่ยมชมหมู่บ้านเป็นหมู่คณะ ชาวบ้านจะจัดรถนำเที่ยวสไตล์อิสานแท้ๆ เรียกว่ารถอิแต๊ก อันมีที่มาจากเสียงเครื่องยนต์ที่ดัง แต๊กๆๆๆๆ นั่นเอง พ่วงด้วยที่นั่งที่ปกติเอาไว้ขนของ เหมือนเกวียนเทียมควาย พาพวกเราเข้าไปชมป่ากกที่ขึ้นอยู่ในหนองน้ำของหมู่บ้านและกระบวนการทอเสื่อของชาวบ้าน

วันนี้เรามากัน 2 รถบัส จำนวนคนเยอะมาก ใช้รถอิแต๊กหลายคันขับตามกันไปเป็นขบวนแลดูคล้ายขบวนขันหมาก พอเลี้ยวเข้าถนนของหมู่บ้านเราจะได้เห็นโรงงานเย็บเสื่อ มีเครื่องทอเสื่อและการบุฟองน้ำเพิ่มมูลค่าให้เสื่อกกตามความต้องการของตลาด แต่ที่เป็นเอกลักษณ์ที่สุดคือการทอมือ บ้านแต่ละหลังจะนำเอาเสื่อที่ทอแล้วออกมาตากให้มีความแห้ง เสื่อที่ใช้กันทั่วไปจะยาวประมาณ 2 เมตรเศษๆ ส่วนเสื่อที่ทอเพื่อถวายวัดจะเป็นเสื่อยาวพิเศษ จะมีไม่กี่บ้านที่มีเครื่องทอเสื่อยาว 10 เมตรได้ บ้านเรือนที่เรานั่งรถผ่านไปซ้ายก็ตากเสื่อขวาก็ตากเสื่อ น่าทึ่งมาก

พ้นเขตของหมู่บ้านจะมาถึงบึงขนาดใหญ่เป็นแหล่งน้ำสำคัญของชาวบ้าน จากนี้ไปไม่ไกลก็จะเริ่มเห็นป่ากก

ในวันที่เราเดินทางเข้ามาชมหมู่บ้านเป็นช่วงท้ายฤดูของการตัดกก ต้นกกที่มีอายุพอที่จะตัดได้ชาวบ้านก็จะตัดให้หมด ส่วนต้นที่อายุยังไม่ถึงก็จะต้องเก็บเอาไว้ ไม่มีใครไปตัดเอามาก่อนเพราะกกนั้นยังใช้การไม่ได้ และเป็นความร่วมมือร่วมใจกันเคารพกติกา กกที่ตัดมาได้จะนำเอามาตากแดดให้มีความแห้งแล้วต้องนำไปฝานเป็นเส้นบางๆ เหมือนกับการจักตอกก่อนจะนำไปย้อมสี

กก ในภาษาอิสานเรียกพืชชนิดนี้ว่า ผือ กกที่เห็นอยู่นี้ยังไม่แก่พอที่จะตัดแต่ก่อน ผือหรือกก เป็นเหมือนวัชพืชที่ไม่มีคนสนใจ มีเพียงบางครอบครัวเท่านั้นที่ตัดกกมาทอเสื่อเพื่อเป็นรายได้เสริม แต่ที่บ้านแพง ความต้องการสั่งซื้อเสื่อกกจากต่างประเทศมีมาก โดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่นที่ใช้เสื่อกันทุกบ้าน ทำให้ต้นกกกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีคนต้องการเยอะ จนต้องปลูกขึ้นมา แต่ก็ยังไม่เพียงพอจนต้องซื้อกกจากหมู่บ้านใกล้เคียง

กก หรือ ผือ ที่ทำเป็นเส้นบางๆ ตากแห้งดีแล้วจะนำมาทำการย้อมสี มีเพียงลูกค้าญี่ปุ่นที่ต้องการสีธรรมชาติก็จะไม่ต้องย้อม การย้อมสีก็แค่ต้มน้ำเดือดใส่สีที่ต้องการจุ่มกกลงไปทีละด้านตากให้แห้ง เป็นอันว่าพร้อมใช้งานได้

ลวดลายของเสื่อกก จะขึ้นอยู่กับสีที่ย้อม บางทีอาจจะมีเทคนิคมากมายในการย้อมสีกกให้ได้ลวดลายแปลกตามากขึ้น คล้ายกับการมัดย้อมของเส้นไหม เสร็จแล้วต้องควบคุมลายอีกทีด้วยการทอ การสอดกกเข้าไปในขณะทอจะเกิดลำดับของลวดลายที่เป็นไปตามความต้องการของคนทอ

การทอเสื่อกก อย่างน้อยต้องใช้คน 2 คน คืนคนทอที่จับแผ่นไม้กระแทกเส้นกกให้แน่น อีกคนใช้ไม้ส่งเส้นกกเข้าไปทีละเส้นๆ อย่างเร็วอาจจะได้เสื่อ 2 ผืน ใน 1 วัน การทอเสื่อแบบนี้ใช้กันมาตั้งแต่ปู่ย่าตายาย จนทุกวันนี้ก็ยังคงกรรมวิธีการเดิมไม่เปลี่ยนแปลง มีการออกแบบเครื่องทอเสื่อขึ้นมาได้แต่ลวดลายก็จะแตกต่างกับงานทอมืออย่างเห็นได้ชัดใครชอบแบบไหนก็เลือกซื้อแบบนั้น

งานบุฟองน้ำ และเก็บขอบเสื่อเพื่อเป็นทางเลือกให้ลูกค้า เสื่อที่ได้ออกมาจะนุ่มมาก ทำเป็นเบาะรองนั่งขนาดเล็กก็ได้

ผลิตภัณฑ์เสื่อกกบ้านแพง พอชมหมู่บ้านเสร็จแล้วก็กลับมาที่เดิมที่เป็นทั้งศูนย์เรียนรู้และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้าน เสื่อกกบ้านแพงผลิตออกมาให้มีหลายแบบหลายขนาดให้เลือกใช้ตามความต้องการ ลวดลายสวยงามทุกชิ้นเป็นสินค้าส่งออกที่สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านมากกว่าในอดีตหลายเท่า

กระเป๋ากก นอกจากเสื่อแล้วก็ยังมีการออกแบบสินค้าที่ทำจากกกได้แก่กระเป๋าขนาดต่างๆ ใช้สีที่สวยงามแข็งแรงทนทานตามธรรมชาติเป็นที่ชื่นชอบของชาวต่างชาติ

เสื่อกกทอด้วยเครื่อง ลวดลายของเสื่อที่ทอด้วยเครื่องทดเสื่อจะละเอียดกว่าเสื่อทอมือ แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับความชอบของลูกค้า ส่วนใหญ่จะนิยมใช้เสื่อทอมือ สินค้าที่ครั้งหนึ่งเกือบจะหายไปจากคนไทย เพราะเสื่อขายไม่ค่อยดี แต่พอชาวต่างชาติมาเห็นกลับซื้อจนผลิตไม่ทันฟื้นให้เสื่อกกกลับมาเป็นอาชีพรายได้งามให้ชาวบ้านบ้านแพงจนทุกวันนี้ เราคนไทยสนับสนุนสินค้าไทย ลองไปดูไปเลือกซื้อกันนะครับ คุณภาพสมกับราคา แถมยังภูมิใจที่ใช้ของไทยเงินทองไม่รั่วไหลครับ