หน้าหลัก >> ราชบุรี >> ถ้ำฤาษีเขางู

ถ้ำฤาษีเขางู


 ถ้ำฤาษีเขางู ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขา ในบริเวณสวนสาธารณะเขางู ตำบลเกาะพลับพลา ลักษณะเป็นถ้ำหรือศาสนสถานที่เกี่ยวเนื่องกับพุทธศาสนา ภายในถ้ำพบพระพุทธรูปจำหลักติดผนังถ้ำ เป็นพระพุทธรูปนั่งห้อยพระบาท ปางแสดงธรรมเทศนา ตามแบบพุทธศิลป์สมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ 11–13) รู้จักกันทั่วไปว่า พระพุทธฉายถ้ำฤาษีเขางู ลักษณะพระพักตร์แบน พระขนงเป็นเส้นนูนโค้งต่อกันเป็นรูปปีกกา พระเนตรโปน พระนาสิกแบน พระโอษฐ์หนา ขมวดพระเกศาใหญ่ มีรัศมีเป็นรูปดอกบัวตูม ระหว่างข้อพระบาทมีจารึกอักษรปัลลวะภาษาสันสกฤต อ่านว่า ปุญกรรมชระศรีสมาธิคุปตะ แปลว่า พระศรีสมาธิคุปตะเป็นผู้บริสุทธิ์ด้วยการทำบุญ นับเป็นร่องรอยศิลปะสมัยทวารวดีที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง ภายในถ้ำยังมีพระพุทธรูปหินทรายศิลปะสมัยอยุธยาอีกหลายองค์

    บริเวณถ้ำฤาษีเขางู มีสถานที่หลายแห่งที่น่าสนใจแวะเข้าไปชม อาทิ

    รอยพระพุทธบาท ทำด้วยศิลาแลงประดิษฐานอยู่ในวิหาร ตั้งอยู่บนยอดเขางูสูงประมาณ 128 เมตร ลักษณะเป็นซากอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าก่ออิฐถือปูน

    ถ้ำฝาโถตั้งอยู่ใกล้สวนสาธารณะเขางู ห่างจากถ้ำฤาษีเขางูไปทางตะวันตกราว 250 เมตร มีภาพสลักบนผนังทิศใต้ ได้แก่ ภาพพระพุทธรูปไสยาสน์ขนาดใหญ่ เหนือขึ้นไปเป็นภาพเทพชุมนุมและภาพปูนปั้นรูปต้นไม้ ด้านทิศเหนือเป็นภาพสลักพระสาวกสององค์ องค์ประกอบคล้ายที่ถ้ำจาม คือ เป็นภาพพระพุทธประวัติตอนปรินิพพาน มีงานนมัสการเป็นประจำทุกปี ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 11 บริเวณเทือกเขางูนี้ยังมีถ้ำระฆัง และเขาพระบาท ซึ่งมีรอยพระพุทธบาทบนยอดเขาและเป็นจุดชมวิวทิวทัศน์เทือกเขางู

    การเดินทาง ห่างจากตัวเมืองไปตามทางหลวงหมายเลข 3087 (สายราชบุรี-จอมบึง-สวนผึ้ง) ห่างจากตัวเมืองราชบุรีไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ประมาณ 6 กิโลเมตร จะมีทางแยกเข้าไปยังถ้ำ

ติดต่อสอบถาม:
ททท.สำนักงานเพชรบุรี โทร. 0 3247 1005-6
http://www.tourismthailand.org/phetchaburi

บันไดทางขึ้นถ้ำฤๅษีเขางู

บันไดทางขึ้นถ้ำฤๅษีเขางู การเดินทางจากตัวเมืองราชบุรีไปวัดถ้ำฤๅษีเขางูนั้นใช้เวลาไม่มากนัก เมื่อเดินทางเข้าไปในบริเวณวัดก็จะเห็นลานจอดรถมากมายหลายแห่งเป็นลานกว้างๆ ยกเว้นเมื่อมีงานต่างๆ ภายในวัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทริปนี้ของเราซึ่งตรงกับวันงานสโมสรโรตารี่พอดีทำให้ภายในวัดแน่นขนัดไปด้วยร้านรวงต่างๆ หลังจากจอดรถที่หน้าพระอุโบสถเราก็เดินไปยังทางขึ้นถ้ำฤๅษีเขางูก่อน บันไดขึ้นถ้ำฤๅษีเขางูนั้นไม่สูงมากเดินไม่นานก็ถึงด้านบนปากถ้ำ

พระพุทธรูปจำหลักบนผนังถ้ำฤๅษีเขางู

พระพุทธรูปจำหลักบนผนังถ้ำฤๅษีเขางู จารึกถ้ำฤๅษีเขางู อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี
เขางูนี้อยู่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือเมืองราชบุรี ห่างจากเมืองประมาณ ๘ กิโลเมตร ขึ้นได้ครึ่งทางมีถ้ำหนึ่ง ซึ่งราษฎรเรียกกันว่า "ถ้ำฤๅษี" ตรงปากช่องเข้ามีรอยพระพุทธรูปใหญ่สลักบนฝาผนังเป็นพระพุทธรูปนั่งห้อยพระบาท พระหัตถ์ขวาแสดงปฐมเทศนา พระหัตถ์ซ้ายวางอยู่บนพระชงค์ ใต้พระบาทมีรอยจารึก ๑๒ ตัว เป็นอักษรตัวใหญ่แลเก่าแก่ มีลักษณะคล้ายอักษรที่ใช้ในประเทศอินเดียฝ่ายใต้ เมื่อราว พ.ศ. ๑๐๐๐ ถึง ๑๑๐๐
 คำจารึกที่เป็นลายเผว้นของผู้สลักพระพุทธรูปอ่านว่า บุญ วระ ฤษี ศรีสมาธิคุปฺต
 ดังนี้แสดงให้เราเห็นว่าชื่อ "ถ้ำฤๅษี" นี้ราษฎรไม่ได้ตั้งตามอำเภอใจ เป็นชื่อที่มีเค้ามีมูลมาแต่เดิมคือครั้งโบราณกาล ในถ้ำบางที่มีฤๅษีอยู่จริง อีกข้อหนึ่งวิสามัญนามข้างท้ายว่า "คุปตะ" เช่น "สมาธิคุปตะ" นี้เคยใช้ในสมัยราชวงศ์คุปตะรุ่งเรืองในประเทศอินเดียเป็นอันมาก ภายหลังในสมัยตรงกับสมัยขอมมีอำนาจในประเทศนี้ นามเหล่านั้นไม่ใคร่ได้ใช้เลย ถ้าฉะนั้นแล้วพระพุทธรูปที่สลักบนฝาผนังถ้ำฤๅษี คงจะเป็นฝีมือครั้งกรุงทวารวดี คือตรงกับสมัยราชวงศ์คุปตะในประเทศอินเดีย หรือภายหลังราชวงศ์คุปตะไม่สู้นานนัก ตามที่ได้กล่าวไว้ในคำอธิบายแล้ว
 *คัดจากประชุมศิลาจารึกสยามภาคที่ ๒ หน้า ๓๕ โดยสโมสรโรตารี่

advertize

พระพุทธรูปปางต่างๆ

พระพุทธรูปปางต่างๆ ข้างผนังถ้ำประดิษฐานพระพุทธรูปปางต่างๆ กันจำนวนหลายองค์ทั้งเบื้องซ้ายและเบื้องขวาขององค์พระพุทธรูปบนผนังถ้ำ

พระพุทธรูปเก่าแก่

พระพุทธรูปเก่าแก่ ดูจากลักษณะภายนอกขององค์พระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่นี้จะเห็นความแก่าแก่ขององค์พระพุทธรูปได้ชัดเจน

ถ้ำสมาธิคุปต์

ถ้ำสมาธิคุปต์ ภายในมีรูปฤๅษีอยู่หลายตน เป็นที่เคารพศรัทธาของชาวบ้าน

ภายในถ้ำสมาธิคุปต์

ภายในถ้ำสมาธิคุปต์ 

เทือกเขางู

เทือกเขางู เป็นเทือกเขาที่มีความสูงไม่มากนัก บนยอดเขาเป็นที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง ด้านหนึ่งของยอดเขามีถ้ำฝาโถ มีบันไดขึ้น 2 แห่ง ทางแรกไปถ้ำฝาโถ อีกทางไปยอดเขานมัสการรอยพระพุทธบาท

ทางขึ้นถ้ำฝาโถ

ทางขึ้นถ้ำฝาโถ เมื่อเดินลงมาจากถ้ำฤๅษีเขางูประมาณ 200 เมตรจะมองเห็นทางขึ้นถ้ำฝาโถที่มีศาลาพักกลางทางให้ชมทิวทัศน์วิวสวยๆ รอบบริเวณวัดถ้ำฤๅษีเขางูหลังคาสีแดงทรงกรวย

บันไดขึ้นถ้ำฝาโถ

บันไดขึ้นถ้ำฝาโถ ทางขึ้นถ้ำฝาโถนั้นเป็นบันไดยาวต่อเนื่องกันระหว่างทางมีจุดที่วิวเปิดมีการสร้างศาลาสำหรับพักชมวิวซึ่งสามารถมองเห็นวิวได้ไกลมีลมพัดเย็นสบายอยู่ด้านบน

ชมวิวเขางูจากศาลาถ้ำฝาโถ

ชมวิวเขางูจากศาลาถ้ำฝาโถ วันนี้มีงานสโมสรโรตารี่ที่วัดถ้ำฤๅษีเขางูพอดี ทำให้บริเวณวัดที่มองเห็นในภาพนี้เต็มไปด้วยร้านค้าต่างๆ มากมายเรียงยาวต่อกันตลอดแนวถนนในวัด และยังมีรถรางบริการนำเที่ยวรอบวัดอีกด้วย

ปากถ้ำฝาโถ

ปากถ้ำฝาโถ เดินต่อมาจากศาลาอีกไม่นานมากนักก็ถึงปากถ้ำฝาโถ มองลึกเข้าไปจะค่อนข้างมืด

ภายในถ้ำฝาโถ

ภายในถ้ำฝาโถ ถ้ำฝาโถ ตั้งอยู่ห่างจากถ้ำฤๅษีไปทางตะวันตกราว ๒๕๐ เมตร เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปและรูปฤๅษี และยังมีชิ้นส่วนของพระพุทธรูปหินทรายจำนวนหลายองค์อยู่ภายในถ้ำ มีภาพสลักบนฝาผนังทิศใต้ที่สำคัญได้แก่ ภาพพระพุทธรูปไสยาสน์ขนาดใหญ่มีประภามณฑลหลังพระเศียรเหนือขึ้นไปเป็นภาพเทพชุมนุมและภาพปูนปั้นรูปต้นไม้ด้านทิศเหนือเป็นสลักพระสาวกสององค์ องค์ประกอบคล้ายที่ถ้ำจาม คือเป็นภาพพระพุทธประวัติ ตอนปรินิพพาน ลักษณะการสร้างภาพที่ถ้ำฝาโถ คือพระพุทธรูปหันพระเศียรไปทางปากถ้ำ องค์พระพุทธรูปส่วนประกอบอยู่ด้านซ้ายเทพชุมนุม อยู่เหนือพระพุทธรูปนั้นใกล้เคียงกับภาพสลักในถ้ำซันตาในอินเดีย ซึ่งสร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒

ทางขึ้นเขางู

ทางขึ้นเขางู บริเวณนี้เป็นทางเดินขึ้นยอดเขาซึ่งประดิษฐานพระพุทธบาทจำลองไว้ ในอดีตรอยพระพุทธบาทจำลองมีศาลาคลุมเป็นศิลาแลง ปัจจุบันได้ชำรุดทรุดโทรมลงไปมากจนมีการสร้างศาลาขึ้นใหม่

รอยพระพุทธบาทเขางู

รอยพระพุทธบาทเขางู รอยพระพุทธบาท วิหารประดิษฐานรายพระพุทธบาท (ทำด้วยศิลาแลง) ตั้งอยู่บนยอดเขางูสูงประมาณ ๑๒๘ เมตร ลักษณะเป็นซากของอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าก่ออิฐถือปูน ปัจจุบันมีการก่อสร้างศาลาโล่งหลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้องขึ้นคร่อมทับภายในประดิษฐานพระพุทธบาทจำลองจำนวน 1 องค์
 พระพุทธรูปหินทรายแดงประทับนั่ง แสดงปางประทานอภัยและปางมารวิชัย จำนวน ๕ องค์ และชิ้นส่วนของพระพุทธรูปหินทรายแดงอีกจำนวนหนึ่ง สันนิษฐานว่า สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ ๒๑-๒๒) รอยพระพุทธบาทสร้างขึ้นเมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน

ชมวิวบนยอดเขางู

ชมวิวบนยอดเขางู 

แผนที่ ถ้ำฤาษีเขางู ที่เที่ยว ที่พัก ร้านอาหาร